Yargı Paketleri Kapsamında İtiraz, İstinaf ve Temyiz Sürelerinde Yeni Dönem
Türkiye'de yargı süreçlerinin sadeleştirilmesi, hak kayıplarının önlenmesi ve usul kurallarındaki dağınıklığın giderilmesi amacıyla yürürlüğe konulan 8. Yargı Paketi (7499 sayılı Kanun) ve 9. Yargı Paketi (7531 sayılı Kanun), yargılama usullerinde çok köklü değişiklikler getirmiştir. Bu reformların vatandaşları ve avukatları en yakından ilgilendiren boyutu, kanun yolu başvuru sürelerinin tek tip hale getirilmesidir.
1. Kanun Yollarına Başvuru Sürelerinin "İki Hafta" Olarak Standartlaşması
Eski mevzuat uygulamasında ceza yargılamasında istinaf süresi 7 gün, hukuk yargılamasında 2 hafta, idari yargıda 30 gün, iş mahkemelerinde ise kararın tefhiminden itibaren 8 gün gibi çok farklı süreler uygulanmaktaydı. Bu durum, sürelerin kaçırılması nedeniyle vatandaşların telafisi imkansız hak kayıpları yaşamasına neden olmaktaydı.
7499 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme uyarınca; hukuk, ceza ve idari yargı alanındaki istinaf ve temyiz başvuru süreleri yeknesaklaştırılarak "kararın gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren İKİ HAFTA" olarak standart hale getirilmiştir. Artık gün hesabı değil, tebliğ gününe denk gelen haftanın aynı gününde mesai bitimine kadar süre işlemektedir.
2. Tefhim Değil "Tebliğ" Esasının Kabul Edilmesi
Eski uygulamada duruşmada kısa kararın yüze okunması (tefhim) ile sürenin başladığı hallerde, gerekçeli karar henüz yazılmadığı için avukatlar "süre tutum dilekçesi" (müddeti muhafaza) vermek zorunda kalmaktaydı. Yeni yasal düzenleme ile bu karmaşa son bulmuştur. Kanun yolu süreleri artık mahkemenin ayrıntılı ve gerekçeli kararının taraflara usulüne uygun tebliğ edildiği günden itibaren işlemeye başlayacaktır.
- Süre Hesabı: Pazartesi günü tebliğ edilen bir gerekçeli karara karşı istinaf süresi, iki hafta sonraki Pazartesi günü mesai saati bitiminde (UYAP üzerinden 23:59'da) sona erer.
- Hak Düşürücü Nitelik: Kanun yollarına başvuru süreleri kamu düzenine ilişkin olup mahkemece re'sen gözetilir; süresinden sonra yapılan başvurular esasa girilmeksizin usulden reddedilir.
- Eski Hale Getirme: Ağır hastalık, kaza veya mücbir sebeple sürenin kaçırılması halinde engelin kalktığı tarihten itibaren çok sıkı şartlara tabi olarak eski hale getirme talep edilebilir.
3. Geçiş Dönemi ve Yürürlük Kuralları
Yasal düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmiş ve tefhim edilmiş kararlar bakımından lehe olan kanun hükümleri ve geçiş maddeleri uygulanmaktadır. Ancak yeni tebliğ edilen tüm mahkeme ilamlarında istinaf ve temyiz hakkının iki haftalık hak düşürücü süre içerisinde kullanılması yasal zorunluluktur.