Sermaye Şirketlerinde Hukuki Güvence: Avukat Bulundurma Mecburiyeti
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, Türk Ticaret Kanunu'nda öngörülen esas sermaye miktarının beş katı veya daha fazla esas sermayesi bulunan anonim şirketler ile üye sayısı 100 veya daha fazla olan yapı kooperatifleri, sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır. Bu yükümlülük, şirketlerin kurumsal işleyişlerini yasal mevzuata uygun yürütmelerini sağlamak ve hukuki uyuşmazlıkları önleyici hukuk prensibiyle minimize etmek amacını taşır.
1. Yükümlülüğün Kapsamı ve Sermaye Eşiği
Türk Ticaret Kanunu uyarınca anonim şirketlerin asgari kuruluş sermayesi 250.000 TL olarak belirlenmiştir (halka açık olmayan kayıtlı sermaye sistemini kabul eden anonim şirketlerde ise 500.000 TL). Avukatlık Kanunu'nun 35/3 maddesi gereğince esas sermayesi bu asgari tutarın beş katına, yani 1.250.000 TL ve üzerine ulaşan tüm anonim şirketler yasa gereği sözleşmeli avukat bulundurmakla mükelleftir.
Sermaye artırımı yoluyla bu tutara ulaşan şirketler, ticaret sicil tescili ile birlikte derhal bu zorunluluk kapsamına girerler. Anonim şirketin faal olup olmaması veya ticari hacminin büyüklüğü bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
2. İdari Para Cezası ve Uygulama Usulü
Avukatlık Kanunu'nun amir hükmüne aykırı davranan, yani sermaye şartını taşıdığı halde sözleşmeli avukat istihdam etmeyen veya bir avukatlık bürosu ile sürekli vekillik sözleşmesi imzalamayan anonim şirketlere çok ağır idari para cezaları uygulanmaktadır:
- Aylık Ceza Hesabı: Sözleşmeli avukat tayin etmeyen şirketlere, avukat bulundurmadıkları her ay için, sanayi sektöründe çalışan on altı yaşından büyük işçiler için suç tarihinde yürürlükte bulunan asgari ücretin iki aylık brüt tutarı kadar idari para cezası verilir.
- Yıllık Toplam Maliyet: Bir yıl boyunca avukat bulundurmayan bir anonim şirketin karşılaşacağı idari para cezası tutarı yüz binlerce lirayı bulabilmektedir.
- Cezayı Kesmeye Yetkili Merci: Söz konusu idari para cezaları, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından re'sen veya ilgili Baro Başkanlığı'nın bildirimi üzerine tahakkuk ettirilir.
3. Sözleşmenin Şekli ve Baroya Bildirim Mecburiyeti
Avukat bulundurma yükümlülüğünün usulüne uygun yerine getirilmiş sayılması için, Türkiye Barolar Birliği tarafından yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) altında kalmamak şartıyla yazılı bir "Sürekli Avukatlık Danışmanlık Sözleşmesi" akdedilmeli ve bu sözleşmenin onaylı bir örneği şirket merkezinin bağlı olduğu Baroya tescil ettirilmelidir.