Evlilik Birliğinde Takılan Altın ve Ziynet Eşyalarının Hukuki Aidiyet Rejimi
Boşanma davalarında taraflar arasındaki en hararetli uyuşmazlık alanlarından biri düğün merasimi sırasında takılan ziynet eşyalarının (altınlar, bilezikler, takı setleri, paralar) kime ait olduğu konusudur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi geçmişte "düğünde kime takılırsa takılsın ziynet eşyaları kadına bağışlanmış sayılır" şeklindeki yerleşik içtihadını değiştirerek daha dengeli ve somut olaya dayalı yeni ilkeler benimsemiştir.
1. Yargıtay'ın Güncel Ziynet İçtihadı ve Yeni Dağıtım Kriterleri
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yeni içtihadına göre düğün takılarının mülkiyetinin belirlenmesinde şu hiyerarşik sıralama uygulanmaktadır:
- Tarafların Yazılı Anlaşması: Eşler arasında takıların kime ait olacağına dair yazılı bir sözleşme veya mutabakat varsa öncelikle bu anlaşma uygulanır.
- Yöresel Örf ve Âdet: Yazılı anlaşma yoksa, tarafların yaşadığı yörede düğün takılarına ilişkin yerleşik bir örf ve âdetin bulunup bulunmadığı araştırılır.
- Yeni Yargıtay Kriteri: Örf ve âdet tespit edilemezse kural olarak; kadına takılan tüm ziynet eşyaları ile erkeğe takılan ancak niteliği itibariyle kadına özgülenmiş olan (kadın bileziği, küpe, gerdanlık vb.) takılar kadına aittir. Buna karşılık, erkeğe takılan ve kadına özgü olmayan takılar (cumhuriyet altını, yarım altın, nakit para vb.) artık erkeğin kişisel malı sayılmaktadır.
2. Düğün Videosu ve Fotoğrafların Bilirkişi İncelemesi
Ziynet eşyası alacağı davasında takıların cinsi, adedi ve gramajı düğün video kayıtları ve fotoğrafları uzman kuyumcu bilirkişi marifetiyle incelenerek dakika dakika tespit edilir. Bilirkişi raporda gelinin ve damadın üzerine takılan her bir altını ayrı ayrı listeler.
- Sandık veya Torbaya Atılan Takılar: Düğün salonunda ortak sandığa veya torbaya atılan takılar bakımından yöresel örf ve âdete göre paylaştırma yapılır; örf yoksa eşit pay sahipliği kabul edilebilir.
- Altınların Düğün Sonrası Bozdurulması: Erkek eş altınların bozdurulduğunu ve evin ihtiyacı için harcandığını iddia ediyorsa, altınların kadının rızasıyla ve iade edilmemek üzere bağışlandığını yazılı belgeyle kanıtlamak zorundadır. Aksi takdirde altınların aynen veya nakden iadesine hükmedilir.
3. Zamanaşımı ve Dava Açma Süresi
Ziynet eşyalarının aynen iadesi davası mülkiyet hakkına dayandığından evlilik devam ederken veya boşanmadan sonra herhangi bir zamanaşımına tabi değildir. Ancak altınlar elden çıkarılmışsa ve bedeli talep ediliyorsa (tazminat istemi), boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.